विदुर नीति · Mastering the Senses
राजा कसे पाहतो
गन्धेन गावः पश्यन्ति वेदैः पश्यन्ति ब्राह्मणाः । चारैः पश्यन्ति राजानश्चक्षुर्भ्यामितरे जनाः ॥
“गाई वासाने पाहतात, ब्राह्मण वेदांनी, राजे हेरांनी, आणि इतर लोक डोळ्यांनी.” ज्याचे जे साधन सगळ्यांत दूरवर पोहोचते, त्यानेच तो पाहतो. गाय आपले वासरू आणि आपला चारा दिसण्याआधीच वासाने ओळखते. ब्राह्मण वेदांच्या आधारे, कोणत्याही डोळ्याला न दिसणारे पाहतात. सामान्य माणसांना मात्र फक्त समोरचेच दिसते. राजा प्रत्येक रस्त्यावरून चालू शकत नाही, किंवा प्रतिस्पर्ध्याच्या मंत्रणेत बसू शकत नाही. तो पाहतो, तो त्याने पाठवलेल्या माणसांच्या डोळ्यांनी: बाजारात, सीमेवर, शेजारच्या राजाच्या दरबारात असलेले त्याचे हेर. काशीराम हा शब्द राजाला बातम्या आणून देणारे दूत, असा घेतात. ते खोटे किंवा निष्काळजी निघाले, तर राजा आंधळा ठरतो. धृतराष्ट्र तर डोळ्यांनीच आंधळा आहे, आणि आज रात्री एका दूताने काय पाहिले, याची तो वाट पाहतो आहे. त्याने आपला सारथी संजय याला पांडवांकडे पाठवले होते, आणि संजय पहाटे त्यांचे उत्तर सांगणार आहे. अध्याय २, श्लोक ३४.