विदुर नीति · Mastering the Senses
भूक हीच चव
आढ्यानां मांसपरमं मध्यानां गोरसोत्तरम् । तैलोत्तरं दरिद्राणां भोजनं भरतर्षभ ॥ संपन्नतरमेवान्नं दरिद्रा भुञ्जते सदा । क्षुत्स्वादुतां जनयति सा चाढ्येषु सुदुर्लभा ॥ प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते । जीर्यन्त्यपि हि काष्ठानि दरिद्राणां महीपते ॥
“श्रीमंतांच्या जेवणात मांस अधिक असते, मध्यम परिस्थितीतल्यांच्या जेवणात दूधदुभते, आणि गरिबांच्या जेवणात तेल.” मग वळण: “तरीही अधिक चवदार जेवण नेहमी गरीबच जेवतात. भूक अन्नाला चव आणते, आणि श्रीमंतांमध्ये भूक क्वचितच सापडते. या जगात श्रीमंतांना बहुधा खाण्याची ताकदच नसते; गरिबांना तर लाकूडही पचते.” दूधदुभते म्हणजे गाईपासून मिळणारे सगळे: दूध, दही आणि तूप. गरिबाच्या जेवणात स्निग्धता येई, ती तेलानेच. पुढचे दोन श्लोक ही शिडीच उलटी करतात. जेवण चांगले ठरते, ते ताटातल्या पदार्थांमुळे नव्हे, तर जेवणाऱ्यामुळे. शेतातून परतलेला मजूर आपली भाकरी आणि तेल चवीने खातो; अगदी जाडेभरडे अन्नही तो आवडीने जेवेल. वर्षानुवर्षे भूक न अनुभवलेला श्रीमंत माणूस ताटातले पदार्थ नुसते चिवडत बसतो. पैशाने पक्वान्न विकत घेता येते; भूक नाही. अध्याय २, श्लोक ४९-५१.