विदुर नीति · Mastering the Senses
जे पचेल तेच घ्यावे
यच्छक्यं ग्रसितुं ग्रस्यं ग्रस्तं परिणमेच्च यत् । हितं च परिणामे यत्तदाद्यं भूतिमिच्छता ॥
“ज्याला भरभराट हवी, त्याने तेच घ्यावे, जे गिळता येईल, गिळल्यावर पचेल, आणि पचल्यावर हितकारक ठरेल.” माशानंतर श्लोक तीन कसोट्या पुढे ठेवतो. हे मला मुळात घेता येईल का? घेतल्यावर ते मला टिकवता येईल, आपलेसे करता येईल का? आणि तसे केल्यावर त्याने माझे भले होईल का? चित्र अन्नाचे आहे; पण माणूस स्वतःसाठी जे जे घेतो, त्या सगळ्याला काशीराम हा श्लोक लावतात. प्रत्येक कसोटी स्वतंत्रपणे चुकू शकते. फार मोठा घास घशात अडकतो. काही अन्न सहज गिळले जाते, पण कित्येक दिवस पोटात जड होऊन राहते. काही अन्न नीट पचते, आणि तरीही शेवटी अपायच करते. राजाचे आणि प्रांताचे असेच असते. राजा असा प्रांत जिंकू शकतो, जो त्याला राखता येत नाही. किंवा तो राखतो, आणि त्याची बंडे मोडण्यात वर्षे आणि खजिना खर्च करतो. तिन्ही कसोट्यांत उतरला, तरच लाभ हा खरा लाभ. अध्याय २, श्लोक १४.