विदुर नीति · Mastering the Senses
कशाचे रक्षण कशाने
सत्येन रक्ष्यते धर्मो विद्या योगेन रक्ष्यते । मृजया रक्ष्यते रूपं कुलं वृत्तेन रक्ष्यते ॥ मानेन रक्ष्यते धान्यमश्वान्रक्षत्यनुक्रमः । अभीक्ष्णदर्शनं गाश्च स्त्रियो रक्ष्याः कुचेलतः ॥
“सत्याने धर्माचे रक्षण होते, आणि सरावाने विद्येचे. स्वच्छतेने रूपाचे रक्षण होते, आणि आचरणाने कुळाचे.” आणि: “मापाने धान्याचे रक्षण होते, आणि व्यायामाने घोड्यांचे. वारंवार पाहण्याने गाईंचे रक्षण होते, आणि हलक्या प्रतीच्या कपड्यांनी स्त्रियांचे.” प्रत्येक गोष्टीचा आपला एक रक्षक असतो: ती हातातून निसटू न देणारी सवय. सत्य नसले, तर धर्म हा नुसता देखावा ठरतो. सराव नसला, तर विद्या विरून जाते. स्वच्छता आणि निगा नसली, तर रूप फिके पडते; आणि कुळाचे नाव तोपर्यंतच टिकते, जोपर्यंत त्यातली माणसे नीट वागतात. दुसरा श्लोक घराकडे वळतो. धान्य मोजून आत घेतले जाते आणि मोजून बाहेर दिले जाते, म्हणजे त्यातले काही गहाळ होत नाही. घोडे व्यायामाने तंदुरुस्त राहतात, आणि गाई मालकाच्या वारंवार पडणाऱ्या नजरेने. शेवटच्या गोष्टीचा अर्थ अगदी शब्दशः आहे: हलक्या प्रतीच्या कपड्यांनी स्त्रियांचे रक्षण होते. तसे कपडे घातलेल्या स्त्रियांकडे कोणाचे लक्ष जात नाही. काशीरामही तसेच वाचतात: मळके आणि हीन कपडे स्त्रियांचे रक्षण करतात. हा श्लोक घरप्रमुखाच्या भूमिकेतून बोलतो, आणि तो अशा समाजातला आहे, जिथे घरातल्या स्त्रिया पुरुषांच्या ताब्यात असत. अध्याय २, श्लोक ३९-४०.