विदुर नीति · Mastering the Senses
शील गेले, की सगळे गेले
शीलं प्रधानं पुरुषे तद्यस्येह प्रणश्यति । न तस्य जीवितेनार्थो न धनेन न बन्धुभिः ॥
“माणसात शील हेच प्रमुख. ज्याचे ते इथे नष्ट होते, त्याला ना जीवनाचा उपयोग, ना धनाचा, ना आप्तांचा.” हा श्लोक आधीचा विचार उलटा करतो. शीलाने सगळे जिंकले होते; ते गेले, की बाकी सगळे मोलशून्य होते. “इथे” म्हणजे या जगात, या जन्मात. शील नसलेल्या माणसाकडे जीवन, धन आणि आप्त असतातच, पण त्यांतले काहीच त्याच्या कामी येत नाही. त्याचे आयुष्य चालू राहते, पण त्याच्यावर कोणी विश्वास ठेवत नाही. विश्वासानेच जे मिळते, ते त्याचे धन विकत घेऊ शकत नाही: भागीदार, शब्दावर मिळणारे कर्ज, संकटात धावून येणारा मित्र. त्याच्यामुळे आप्तांची मान खाली जाते, आणि ते त्याच्यापासून दूर होतात. वीस वर्षे एका मोठ्या घराचा कारभार सांभाळलेल्या कारभाऱ्याचा विचार करा. एकदा तो जे आपले नाही ते घेताना पकडला जातो. त्याचा पगार, त्याची वर्षानुवर्षांची सेवा, त्याच्या कुटुंबाचे नाव, यांतले काहीच तो डाग पुसू शकत नाही. त्या घरात त्याला पुन्हा थारा नाही. अध्याय २, श्लोक ४८.