विदुर नीति · The Forest and the Tigers
दूत कसा असावा
अस्तब्धमक्लीबमदीर्घसूत्रं सानुक्रोशं श्लक्ष्णमहार्यमन्यैः । अरोगजातीयमुदारवाक्यं दूतं वदन्त्यष्टगुणोपपन्नम् ॥
या मालिकेत शेवटी येतो दूत: प्रतिस्पर्धी राजाच्या दरबारात आपल्या राजाचा आवाज. त्याच्या अंगी आठ गुण असावेत. तो गर्वाने ताठ नसतो, आणि दुबळाही नसतो. तो चालढकल करत नाही. तो दयाळू असतो, आणि वागण्यात मृदू. दुसऱ्यांना त्याला फितवता येत नाही. तो निरोगी, सुदृढ कुळातला असतो, आणि त्याचे बोलणे उदार असते. दूताच्या शब्दांत युद्ध आणि शांतता दोन्ही असत. तो गर्विष्ठ असेल, तर समोरच्याला दुखावेल; दुबळा असेल, तर नमते घेईल. उशीर केला, तर संधी हातची जाऊ शकते. लाच मिळाली, किंवा गोड बोलून गुपिते काढून घेणारा चतुर यजमान भेटला, तर तो आपल्या राजाला विकून टाकू शकतो. आणि लांबच्या प्रवासासाठी आणि त्याहून लांब चालणाऱ्या वाटाघाटींसाठी त्याला धडधाकट शरीर लागे. दूतावर काय अवलंबून असते, हे धृतराष्ट्राला ठाऊक आहे. त्याचा सारथी संजय त्याच्या वतीने पांडवांकडे गेला होता; आणि पहाटे तो जो निरोप सांगणार आहे, तोच राजाला जागवत आहे. अजून एक दूत यायचा आहे: खुद्द कृष्ण पांडवांची बाजू मांडायला कुरूंची राजधानी हस्तिनापूर इथे येणार आहेत. अध्याय ५, श्लोक २७.