विदुर नीति · The Swan's Teaching
याशिवाय शांती नाही
नान्यत्र विद्यातपसोर्नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् । नान्यत्र लोभसन्त्यागाच्छान्तिं पश्यामि तेऽनघ ॥
राजा पुन्हा बोलतो, आणि मनातले कबूल करतो. पांडवांतला थोरला युधिष्ठिर त्याला दाबून ठेवलेल्या अग्नीसारखा वाटतो: आत्ता शांत, पण केव्हाही भडकू शकणारा. आपण त्याच्याशी कपटाने वागलो, हे राजा मान्य करतो. युद्धात युधिष्ठिर “माझ्या मूर्ख पुत्रांचा” अंत करील, अशी भीती त्याला वाटते; हे शब्द त्याचेच. “हे सगळेच नेहमी अशांत आहे, आणि माझे मनही नेहमी अशांत आहे. हे बुद्धिमंता, या अशांतीपासून मुक्त अशी अवस्था कोणती, ते मला सांग.” विदुर उत्तर देतात: “आपल्याला शांती मिळेल, ती विद्या आणि तप यांनीच, इंद्रियनिग्रहानेच, आणि लोभाच्या त्यागानेच. याखेरीज दुसरा मार्ग मला दिसत नाही.” विद्या म्हणजे योग्य काय, ते जाणणे. तप म्हणजे स्वेच्छेने सोसलेले कष्ट. इंद्रियनिग्रह म्हणजे डोळे, जीभ आणि भुका यांना आवर घालणे. चौघांपैकी शेवटची गोष्ट सगळ्यात खोल घाव घालते. पांडवांनी आपला वनवास पुरा केला आहे, आणि राज्यातला त्यांचा वाटा त्यांना परत मिळायला हवा. तो अजून राजाच्याच हातात आहे. तो लोभ कोणता, ते विदुरांना सांगावे लागत नाही. अध्याय ४, श्लोक ५१.