विदुर नीति · The Swan's Teaching
शोक काय हिरावून घेतो
सन्तापाद्भ्रश्यते रूपं सन्तापाद्भ्रश्यते बलम् । सन्तापाद्भ्रश्यते ज्ञानं सन्तापाद्व्याधिमृच्छति ॥ अनवाप्य च शोकेन शरीरं चोपतप्यते । अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति मा स्म शोके मनः कृथाः ॥
“शोकाने रूप झिजते. शोकाने बळ झिजते. शोकाने बुद्धी झिजते, आणि शोकाने रोग जडतो.” शोक काय करू शकत नाही, ते पुढचा श्लोक सांगतो. “गेलेले तो परत मिळवून देत नाही. तो फक्त शरीर जाळतो, आणि शत्रूंना आनंद होतो. म्हणून मन शोकाच्या आहारी जाऊ देऊ नका.” हा हिशेब सगळा तोट्याचाच आहे. शोक रूप, बळ, स्वच्छ बुद्धी आणि आरोग्य हिरावून घेतो, आणि बदल्यात काहीच देत नाही. त्याहून वाईट म्हणजे, तो शत्रूला दिलेली भेटच ठरतो. जो माणूस आधीच स्वतःला झिजवतो आहे, त्याच्यावर शत्रूला वार करावा लागत नाही. समुद्रात माल बुडालेला व्यापारी वर्षभर त्याच्यासाठी झुरत बसला, तर तो खंगतो आणि आजारी पडतो. माल समुद्राच्या तळाशीच राहतो, आणि त्याचा धंदा प्रतिस्पर्धी घेऊन जातात. शेवटची ओळ राजासाठी आहे. पुत्रांच्या काळजीने तो रात्रभर जागा बसला आहे. पहाटे निर्णय घ्यायचा, तर त्यासाठी शोकाच्या आहारी गेलेले मन सगळ्यात वाईट. अध्याय ४, श्लोक ४४-४५.