विदुर नीति · The Wise and the Fool
वाया गेलेले कष्ट
अशिष्यं शास्ति यो राजन्यश्च शून्यमुपासते । कदर्यं भजते यश्च तमाहुर्मूढचेतसम् ॥
“जो शिकण्याला पात्र नाही, त्याला तो शिकवतो. पोकळ गोष्टीची तो सेवा करतो, आणि कंजुषाची मर्जी संपादू पाहतो. अशा माणसाला मूर्ख म्हणतात.” इथला मूर्ख कामात गढलेला आहे, पण त्याचे काम अशा जागी पडते, जिथे त्यातून काहीच उगवू शकत नाही. शिकायला अपात्र किंवा नाखूश माणसाला दिलेले धडे वाया जातात. पोकळ गोष्टीची सेवा म्हणजे जिथे मिळवण्यासारखे काहीच नाही, तिथे राबणे. आपला जमीनजुमला गमावलेल्या एखाद्या सरदाराच्या दारात, कधीही न मिळणाऱ्या पदाच्या आशेने वर्षानुवर्षे खेटे घालणाऱ्या माणसाचा विचार करा. आणि कंजूष माणूस सेवा आनंदाने करून घेतो, पण बदल्यात काहीच देत नाही. मूर्ख खूप कष्टही करत असेल. अडचण अशी, की ते कष्ट कुठे जातात. इंग्रजी अनुवादक गांगुली पहिल्या दोषाचा अर्थ वेगळा लावतात: जो शिक्षेस पात्र नाही, त्याला शिक्षा करणे. अध्याय १, श्लोक ४४.