विदुर नीति · The Wise and the Fool
माणसाला उजळवणारे आठ गुण
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च । पराक्रमश्चाबहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥
“आठ गुण माणसाला उजळवतात: बुद्धी, चांगले कुळ, इंद्रियनिग्रह, विद्या, पराक्रम, मितभाषीपणा, यथाशक्ती दान, आणि कृतज्ञता.” चांगले कुळ म्हणजे प्रतिष्ठित घराणे. इंद्रियनिग्रहासाठी शब्द आहे दम: इंद्रियांवर ताबा. विद्येसाठी शब्द आहे श्रुत, म्हणजे शब्दशः “ऐकलेले”, कारण त्या काळी विद्या गुरूंकडून ऐकूनच मिळत असे. आणखी तिघांविषयी दोन शब्द. कमी बोलणारा माणूस बोलतो, तेव्हा लोक ते ऐकतात. यथाशक्ती दान म्हणजे जेवढे देता येते, त्यापेक्षा कमीही नाही, आणि जेवढे आहे, त्यापेक्षा जास्तही नाही. यादीचा शेवट कृतज्ञतेने होतो: इतरांनी आपल्यासाठी केलेले चांगले लक्षात ठेवणे. या आठांमध्ये जन्माने मिळालेले आणि स्वतः कमावलेले, दोन्ही मिसळलेले आहेत. कुळ ही एकच गोष्ट माणसाला निवडता येत नाही. बाकीचे सात गुण त्याच्या स्वतःच्या श्रमाचे फळ आहेत, आणि तो कोणत्याही घराण्यात जन्मलेला असो, ते त्याला उजळवतात. अध्याय १, श्लोक १०५.