विदुर नीति · The Wise and the Fool
मित्र कोण, शत्रू कोण
अमित्रं कुरुते मित्रं मित्रं द्वेष्टि हिनस्ति च । कर्म चारभते दुष्टं तमाहुर्मूढचेतसम् ॥
पंचतंत्र हे प्राण्यांच्या गोष्टींचे जुने पुस्तक. त्यात घुबडांच्या राजाची गोष्ट आहे. आपल्या सर्वांत शहाण्या मंत्र्याचा इशारा डावलून त्याने एका जखमी कावळ्याला आश्रय दिला. तो कावळा घुबडांच्या गुहेच्या तोंडाशी राहिला, आणि घरटे बांधत असल्यासारख्या काटक्या तिथे रचत गेला. एके दिवशी कावळ्यांनी त्या काटक्यांना आग लावली, आणि आतली घुबडे जळून मेली. या श्लोकातला पहिला दोष हाच. “तो शत्रूला मित्र करतो, आणि मित्राचा द्वेष करतो, त्याला इजा करतो. तो दुष्ट कामांना हात घालतो. अशा माणसाला मूर्ख म्हणतात.” पहिल्या दोन गोष्टी जगाचा क्रमच उलटा करतात. शत्रूला मित्र म्हणून जवळ केले, की तो थेट वेशीच्या आत येतो. आणि मित्राला शत्रू केले, तर त्याला प्रत्येक दरवाजा ठाऊक असतो. तिसरे लक्षण यादी पूर्ण करते. दुष्ट कामाला हात घालणाऱ्या माणसाने मूर्खाचा रस्ता आधीच निवडलेला असतो. अध्याय १, श्लोक ३८.