विदुर नीति · The Wise and the Fool
माणसे आणि कामे जाणणारा
तत्त्वज्ञः सर्वभूतानां योगज्ञः सर्वकर्मणाम् । उपायज्ञो मनुष्याणां नरः पण्डित उच्यते ॥
“सर्व प्राण्यांचा खरा स्वभाव तो जाणतो, आणि प्रत्येक काम कसे केले जाते, तेही. कोणते काम कोणत्या उपायाने साधेल, हे माणसांमध्ये त्याला सर्वांत चांगले कळते. त्याला पंडित म्हणतात.” हा श्लोक तीन प्रकारचे ज्ञान एकत्र आणतो. पहिले, प्रत्येक जीव कसा आहे, आणि म्हणून तो कसा वागेल, हे जाणणे: मग तो घोडा असो, नोकर असो, प्रतिस्पर्धी असो वा मित्र. दुसरे, एखादे काम पहिल्या पायरीपासून शेवटच्या पायरीपर्यंत कसे उभे राहते, हे जाणणे. तिसरे, उपाय जाणणे: समोर असलेल्या अनेक मार्गांपैकी कोणता मार्ग काम साधेल, हे. या तिन्हींना एकमेकांची गरज असते. ज्याला काम कळते, पण बरोबर काम करणारी माणसे कळत नाहीत, तो अपयशी ठरतो. ज्याला माणसे कळतात, पण काम कळत नाही, तोही. चांगल्या मिस्त्रीकडे या तिन्ही गोष्टी असतात. त्याला आपले लाकूड ठाऊक असते, आणि आपले कामगारही. घर कोणत्या क्रमाने उभे राहते, हे त्याला कळते, आणि लागणारा दगड कसा मिळवायचा, हेही. अध्याय १, श्लोक ३२.