विदुर नीति · The Wise and the Fool
विद्या आणि प्रज्ञा
श्रुतं प्रज्ञानुगं यस्य प्रज्ञा चैव श्रुतानुगा । असंभिन्नार्यमर्यादः पण्डिताख्यां लभेत सः ॥
“त्याची विद्या त्याच्या प्रज्ञेला अनुसरते, आणि प्रज्ञा विद्येला. सज्जनांनी पाळलेल्या मर्यादा तो मोडत नाही. त्याला पंडित हे नाव मिळते.” इथे विद्या म्हणजे गुरूंकडून ऐकलेले आणि ग्रंथांतून वाचलेले. प्रज्ञा म्हणजे माणसाची स्वतःची समज. या दोघींनी एकमेकींना वाट दाखवावी, असे श्लोक म्हणतो. दोन वैद्यांचा विचार करा. एकाला ग्रंथातले प्रत्येक औषध ठाऊक आहे, पण समोरच्या रोग्याकडे तो कधी नीट पाहत नाही. दुसरा फक्त स्वतःच्या नजरेवर विसंबतो. ज्या चुकांबद्दल गुरूंनी त्याला सावध केले असते, त्याच तो पुन्हा पुन्हा करतो. चांगला वैद्य आधी वाचतो, आणि मग पाहतो. तिसरे लक्षण या दोन्हींना मर्यादेत ठेवते. सज्जन म्हणजे चांगले आणि सुसंस्कृत लोक, आणि त्यांच्या मर्यादा म्हणजे सदाचाराच्या रूढी. हुशार डोके युक्तिवाद करून कोणतीही मर्यादा ओलांडू शकते. शहाणा माणूस तसा प्रयत्नच करत नाही. अध्याय १, श्लोक ३४.