विदुर नीति · The Wise and the Fool
फुटक्या नावेसारखे सोडा
षडिमान्पुरुषो जह्याद्भिन्नां नावमिवार्णवे । अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम् ॥ अरक्षितारं राजानं भार्यां चाप्रियवादिनीम् । ग्रामकामं च गोपालं वनकामं च नापितम् ॥
“समुद्रात फुटकी नाव सोडून द्यावी, तसे माणसाने या सहा जणांना सोडून द्यावे. न शिकवणारा आचार्य, वेदपाठ न शिकलेला पुरोहित, आणि रक्षण न करणारा राजा. तसेच कटू बोलणारी पत्नी, गावातच राहू पाहणारा गुराखी, आणि वनात राहू पाहणारा न्हावी.” हे सहाही जण ज्या कामासाठी असतात, त्यातच कमी पडतात. आचार्य शिकवण्यासाठी असतो, आणि पुरोहित यज्ञात वेदमंत्र म्हणण्यासाठी. राजा रक्षणासाठी असतो. गुराख्याचे काम गुरांबरोबर बाहेर रानात असते, आणि न्हाव्याचे गावात, जिथे त्याचे गिऱ्हाईक असते. पत्नी घरात गोड बोलण्यासाठी असते, आणि जिची जीभ तिखट आहे, तिलाही बाकीच्यांसारखेच सोडून द्यावे. फुटकी नाव तुला पैलतीराला नेत नाही; ती तुलाही घेऊन बुडते. या सहांपैकी एक म्हणजे रक्षण न करणारा राजा, आणि विदुर बोलत आहेत ते एका राजाशीच. हा श्लोक घरच्या कर्त्या पुरुषाला उद्देशून आहे; त्या समाजात तो एकाहून अधिक पत्नी करू शकत असे. श्लोक त्याच्या पत्नीला त्याच्या पुरोहिताच्या आणि न्हाव्याच्या रांगेत बसवतो: घरधन्याची जी सेवा प्रत्येकाने करायची, तिच्यावरून प्रत्येकाची पारख होते. अध्याय १, श्लोक ८४-८५.