विदुर नीति · The Wise and the Fool
आपण दूर लोटलेला वारस
राजा लक्षणसंपन्नस्त्रैलोक्यस्याधिपो भवेत् । प्रेष्यस्ते प्रेषितश्चैव धृतराष्ट्र युधिष्ठिरः ॥ विपरीततरश्च त्वं भागधेये न संमतः । अर्चिषां प्रक्षयाच्चैव धर्मात्मा धर्मकोविदः ॥ आनृशंस्यादनुक्रोशाद्धर्मात्सत्यात्पराक्रमात् । गुरुत्वात्त्वयि संप्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्षते ॥
मग विदुर ते स्पष्टच सांगतात. युधिष्ठिरात खऱ्या राजाची सगळी लक्षणे आहेत. तो त्रैलोक्यावर, म्हणजे स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताळ यांवर, राज्य करू शकेल. तो जपून ठेवावा असा माणूस होता, आणि आपण त्याला दूर पाठवलेत. “आपण त्याच्या अगदी उलट आहात,” विदुर पुढे म्हणतात. “आपण धर्मात्मा आहात, धर्म जाणता. तरीही डोळ्यांचे तेज गेल्यामुळे आपल्याला त्याचा हक्क दिसला नाही, आणि त्याला त्याचा वाटा द्यायला आपण तयार झाला नाहीत.” आणि तरीही युधिष्ठिर अनेक अन्याय सोसतो आहे. तो ते सोसतो, ते त्याच्या सौम्यपणामुळे आणि करुणेमुळे, धर्मामुळे, सत्यनिष्ठेमुळे आणि धैर्यामुळे, आणि तो आपल्याला वडीलधारे मानतो म्हणून. हे अन्याय महाभारताच्या प्रत्येक वाचकाला माहीत आहेत: लाखेचे घर, द्यूतात गमावलेले राज्य, तेरा वर्षांचा वनवास. युधिष्ठिराने प्रत्येक अट पाळली. इंग्रजी अनुवादक गांगुली दुसऱ्या श्लोकाचा अर्थ वेगळा लावतात: जन्मांध असल्यामुळे राजाला स्वतःलाच गादीचा हक्क नव्हता. अध्याय १, श्लोक १६-१८.