विदुर नीति · The Wise and the Fool
दोन काटे
द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ । यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः ॥
“दोन तीक्ष्ण काटे शरीर सुकवून टाकतात: इच्छा करणारा दरिद्री, आणि हाती सत्ता नसताना रागावणारा.” त्वचेखाली रुतलेला काटा दिसत नाही, आणि काढताही येत नाही. तो आत चिघळत राहतो, आणि सबंध शरीराला त्याची ठसठस जाणवते. श्लोकातला दरिद्री माणूस, काशीराम म्हणतात त्याप्रमाणे, महागड्या वस्तूंची आस धरतो. त्या त्याला मिळू शकत नाहीत, आणि त्यांची इच्छाही सुटत नाही. सत्ता नसलेला माणूस अशा कोणावर रागावतो, ज्याला तो हातही लावू शकत नाही. त्याच्या रागाला बाहेर जायला वाट नसते, म्हणून तो आतच वळतो. हा दुसरा दोष विदुरांनी थोड्याच वेळापूर्वी सांगितला होता. दुबळ्याचा राग हे सर्वांत मोठ्या मूर्खाचे लक्षण, असे ते तेव्हा म्हणाले. इथे ते त्याची किंमत सांगतात. दोघेही आतून झिजत जातात, आणि दोघांपैकी कोणीच दुसऱ्या कोणाचे काही वाकडे करत नाही. सगळी इजा काटा वागवणाऱ्यालाच होते. अध्याय १, श्लोक ६१.