विदुर नीति · The Wise and the Fool
चुकीच्या जागी गेलेले धन
न्यायागतस्य द्रव्यस्य बोद्धव्यौ द्वावतिक्रमौ । अपात्रे प्रतिपत्तिश्च पात्रे चाप्रतिपादनम् ॥
“न्यायाने मिळवलेल्या धनाचे दोन दुरुपयोग जाणून घ्यावेत: अपात्राला देणे, आणि पात्राला न देणे.” योग्य घेणाऱ्यासाठी शब्द आहे पात्र, म्हणजे भांडे. पाण्याला घडा लागतो, तसे चांगल्या दानाला योग्य पात्र लागते. पाणी वाळूवर ओतले, तर नाहीसे होते. जुन्या अर्थाने पात्र म्हणजे विद्वान, सज्जन, आणि खरोखर गरजू. श्लोक मुद्दाम प्रामाणिक धनाविषयी बोलतो. पैसा न्यायाने मिळवला, म्हणून त्याचा प्रत्येक उपयोग योग्य ठरत नाही. आणि श्लोक दोन्ही चुका सारख्याच मोजतो. पात्राला न देणे हा अपात्राला देण्याइतकाच दुरुपयोग आहे. समजा, एक श्रीमंत माणूस खुशमस्कऱ्याच्या मेजवान्यांचा खर्च उचलतो, आणि आपल्या जुन्या गुरुजींना दारातूनच परत पाठवतो. त्याने दोन्ही चुका एकाच वेळी केल्या आहेत. अध्याय १, श्लोक ६४.