विदुर नीति · Truth Before One's Own Son
स्वर्गाच्या आठ खुणा
अष्टौ नृपेमानि मनुष्यलोके स्वर्गस्य लोकस्य निदर्शनानि । चत्वार्येषामन्ववेतानि सद्भिश्चत्वारि चैषामनुयान्ति सन्तः ॥ यज्ञो दानमध्ययनं तपश्च चत्वार्येतान्यन्ववेतानि सद्भिः । दमः सत्यमार्जवमानृशंस्यं चत्वार्येतान्यन्ववयन्ति सन्तः ॥
“माणसांच्या जगात आठ गोष्टी स्वर्ग कसा असतो, ते दाखवतात. त्यांतल्या चार सज्जनांच्या सोबत असतात, आणि चारांच्या मागे सज्जन स्वतः चालतात.” मग विदुर त्या आठ सांगतात. “यज्ञ, दान, अध्ययन आणि तप: या चार सज्जनांच्या सोबत असतात. संयम, सत्य, सरळपणा आणि दया: या चारांच्या मागे सज्जन चालतात.” पहिल्या चार कृती आहेत; सज्जन त्या नेमाने करत राहतात. अध्ययन म्हणजे सगळ्यांत प्राचीन धर्मग्रंथ असलेल्या वेदांचे शिक्षण; तप म्हणजे उपवास आणि व्रते यांची कठोर साधना. दुसऱ्या चार गोष्टी गुण आहेत: स्वतःवरचा ताबा, सत्यवचन, प्रामाणिक व्यवहार, आणि क्रूर न होणे. सज्जन हे गुण नुसते आचरत नाहीत. वाटाड्याच्या मागे चालावे, तसे ते त्यांच्या मागे चालतात. हाताशी पैसा असलेला कोणीही यज्ञ करू शकतो, किंवा लोकांसमोर दान देऊ शकतो. संयम आणि दया मात्र एका दिवसापुरती अंगावर चढवता येत नाहीत. अध्याय ३, श्लोक ५४-५५.