विदुर नीति · Truth Before One's Own Son
जमिनीसाठी नाही, पुत्रांसाठीही नाही
तस्माद्राजेन्द्र भूम्यर्थे नानृतं वक्तुमर्हसि । मा गमः ससुतामात्योऽत्ययं पुत्राननुभ्रमन् ॥
“म्हणून, राजाधिराज, जमिनीसाठी आपण खोटे बोलू नये. पुत्रांच्या मागे जाऊन, पुत्र आणि मंत्री यांच्यासह आपण विनाशाकडे जाऊ नये.” याचसाठी ही कथा सांगितली होती. प्रल्हादाने आपल्या एकुलत्या एका पुत्राविरुद्ध निकाल दिला, तोही पुत्राचा जीव पणाला लागलेला असताना. धृतराष्ट्रापुढचा वादही जमिनीचाच आहे: पांडव परत मागत असलेला राज्याचा वाटा. तो त्यांना न देण्यासाठी त्याला एका अर्थाने असे म्हणावे लागेल, की त्यांचा त्यावर काही हक्कच नाही. विदुरांना अभिप्रेत असलेले खोटे ते हेच. यातले धारदार शब्द आहेत “पुत्रांच्या मागे जाऊन”. धृतराष्ट्र नावालाच राजा आहे; त्याला चालवतो दुर्योधन. पुत्र जिथे जातो, तिथे पिता मागोमाग जातो. आणि हा विनाश एका राजपुत्रापाशी थांबणार नाही. त्याच्याबरोबर कोण कोण बुडेल, ते विदुर सांगतात: राजाचे सगळे पुत्र, आणि त्याची सेवा करणारे मंत्री. अध्याय ३, श्लोक ३९.