विदुर नीति · Truth Before One's Own Son
कसोटीनंतरच स्तुती
जीर्णमन्नं प्रशंसन्ति भार्यां च गतयौवनाम् । शूरं विजितसङ्ग्रामं गतपारं तपस्विनम् ॥
“अन्न पचल्यावर त्याची स्तुती करावी, आणि पत्नीची, तिचे तारुण्य सरल्यावर. वीराची स्तुती त्याने लढाई जिंकल्यावर करावी, आणि तपस्व्याची, तो पैलतीराला पोचल्यावर.” प्रत्येक वेळी नियम एकच: जे सिद्ध झाले आहे, त्याचीच स्तुती करावी. अन्न दिसायला चांगले असूनही आजारी पाडू शकते. योद्धा लढाईआधी बढाई मारू शकतो. तपस्वी उपवास आणि कठोर साधना करत जगतो; संसारातून मुक्ती हा त्याचा शोध असतो. पैलतीर हे त्या मुक्तीचे जुने चित्र आहे: जन्म-मृत्यूचे चक्र नदीसारखे पार करायचे. तो तिथे पोचेपर्यंत त्याची कसोटी पुरी झालेली नसते. पत्नी हा यातला कठोर भाग आहे, आणि त्याचा अर्थ जसा आहे तसाच आहे. तरुण पत्नी अजून सिद्ध झालेली नसते. काशीराम अर्थ लावतात त्याप्रमाणे, तिचे तारुण्य कोणताही कलंक न लागता सरले, की मग तिची स्तुती होते. हा श्लोक पुरुषांच्या दृष्टीने बोलतो. त्या समाजात कुटुंबाची अब्रू स्त्रियांच्या पातिव्रत्यावर अवलंबून असते, असे मानले जाई. महाभारतच सांगते, की स्त्रीचे रक्षण बालपणी वडील करतात, तारुण्यात पती, आणि म्हातारपणी पुत्र. अध्याय ३, श्लोक ६९.