यक्षप्रश्न
श्वास आहे, जीवन नाही
इन्द्रियार्थाननुभवन्बुद्धिमाँल्लोकपूजितः । संमतः सर्वभूतानामुच्छ्वसन्को न जीवति ॥ देवतातिथिभृत्यानां पितॄणामात्मनश्च यः । न निर्वपति पञ्चानामुच्छ्वसन्न स जीवति ॥
“इंद्रियांची सुखे भोगणारा, बुद्धिमान, जगाने सन्मानलेला, सगळ्यांना मान्य, श्वास घेणारा, तरीही न जगणारा कोण?” “जो पाचांना काहीच अर्पण करत नाही तो: देव, अतिथी, आश्रित, पितर आणि स्वतः.” आयुष्य भरलेले दिसायला जे जे लागते, ते सगळे प्रश्नात एकत्र येते: सुख, बुद्धी, सन्मान, सगळ्यांचा चांगला अभिप्राय. उत्तर म्हणते, हे सगळे असूनही माणूस नुसता श्वास घेत असू शकतो. ही गृहस्थाची रोजची देणी. देवांना अग्नीत आहुती मिळते, आणि अतिथीला अन्न आणि आसन. आश्रितांना पोटापाण्याची सोय, आणि मृत पितरांना त्यांच्या नावाने दिलेले अन्न-पाणी. स्वतःच्या शरीरालाही त्याचा वाटा मिळायला हवा. पाचवे देणे अनपेक्षित आहे. पैसा साठवण्यासाठी स्वतःला उपाशी ठेवणारा कंजूस इतर चार देणी जशी चुकवतो, तसेच हेही चुकवतो. या उत्तरात जीवन म्हणजे देण्याघेण्याचे एक चक्र. जो फक्त घेतो, तो त्या चक्राबाहेर पडला आहे. यक्ष हा प्रश्न विचारतो, तेव्हा शेजारीच चार भाऊ पडले आहेत. त्यांचा तर श्वासही थांबला आहे. श्लोक ५७-५८.