यक्षप्रश्न
सगळ्यांत श्रेष्ठ स्नान
किं स्थैर्यमृषिभिः प्रोक्तं किं च धैर्यमुदाहृतम् । स्नानं च किं परं प्रोक्तं दानं च किमिहोच्यते ॥ स्वधर्मे स्थिरता स्थैर्यं धैर्यमिन्द्रियनिग्रहः । स्नानं मनोमलत्यागो दानं वै भूतरक्षणम् ॥
“ऋषी स्थैर्य कशाला म्हणतात?” “आपल्या धर्मात स्थिर राहण्याला.” “धैर्य?” “इंद्रियांवरच्या ताब्याला.” “श्रेष्ठ स्नान?” “मनाचा मळ धुऊन टाकणे.” “आणि दान?” “प्राण्यांचे रक्षण.” स्थैर्य म्हणजे हट्टीपणा नव्हे. दुसऱ्या वाटा सोप्या दिसत असतानाही आपल्या धर्मात टिकून राहणे, हे स्थैर्य. धैर्यही तसेच आतल्या बाजूला वळलेले आहे. सारथी घोड्यांना लगाम घालतो, तसा या उत्तरातला धीराचा माणूस आपल्या इंद्रियांना लगाम घालतो. स्नान ही केवळ अंघोळ नव्हती; तो एक विधीही होता. पवित्र नद्यांत आणि तीर्थकुंडांत स्नान करायला यात्रेकरू दूरदूर जात. याच वनवासात आधी पांडवांनीही लोमश ऋषींबरोबर तीर्थयात्रा केली होती. श्रेष्ठ स्नान मनाचा मळ धुऊन टाकते, असे उत्तर सांगते. सगळ्यांत पवित्र नदीत बुडी मारूनही यात्रेकरू आपला राग आणि लोभ तसाच घेऊन बाहेर येऊ शकतो. शेवटी, दान म्हणजे प्राण्यांचे रक्षण. सोन्याचे दान खर्च होते, संपून जाते. संकटातून वाचवलेल्या जीवाला मात्र त्याचे उरलेले सगळे आयुष्यच मिळते. नंदलाल याला सगळ्यांत श्रेष्ठ दान म्हणतात. श्लोक ९५-९६.