यक्षप्रश्न
सगळ्यांत श्रेष्ठ धर्म
कश्च धर्मः परो लोके कश्च धर्मः सदाफलः । किं नियम्य न शोचन्ति कैश्च सन्धिर्न जीर्यते ॥ आनृशंस्यं परो धर्मस्त्रयीधर्मः सदाफलः । मनो यम्य न शोचन्ति सन्धिः सद्भिर्न जीर्यते ॥
“जगातला सगळ्यांत श्रेष्ठ धर्म कोणता?” “क्रूरता नसणे.” “नेहमी फळ देणारा धर्म कोणता?” “तीन वेदांचा धर्म.” “कशाला आवर घातला, की शोक उरत नाही?” “मनाला.” “कोणाशी जुळलेले नाते कधी जीर्ण होत नाही?” “सज्जनांशी.” क्रूरता नसणे, संस्कृतात आनृशंस्य, म्हणजे कठोर मनाने कधीही कोणाचे वाईट न करणे. हा काही भव्य आत्मत्याग नव्हे; कोणाशीही क्रूरपणे न वागण्याचा साधा निश्चय. प्रश्नांच्या शेवटाकडे हा शब्द पुन्हा येईल, आणि बरेच काही त्याच्यावर अवलंबून असेल. तीन वेदांचा धर्म म्हणजे ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांत सांगितलेल्या विधींप्रमाणे जगणे. योग्य रीतीने केलेला विधी कधीही निष्फळ जात नाही, असे परंपरा मानत असे. म्हणून हा धर्म कधी वाया जात नाही. जो आपल्या मनावर ताबा ठेवतो, तो पश्चात्ताप होईल असे काही करत नाही, आणि वाट्याला आलेल्या दुःखाखाली खचत नाही. सज्जनांशी जुळलेले नाते कधी जीर्ण होत नाही. स्वार्थापुरत्या मैत्र्या स्वार्थ संपला, की विरतात. पांडवांनी या वनवासात दुसऱ्या प्रकारची मैत्री पाहिली. त्यांचे सर्वस्व गेले होते, तेव्हा कृष्ण त्यांना भेटायला वनात आला; मित्र येतो तसा, काहीही मिळवायचे नसताना. श्लोक ७५-७६.