यक्षप्रश्न
तिघांचा संगम
धर्मश्चार्थश्च कामश्च परस्परविरोधिनः । एषां नित्यविरुद्धानां कथमेकत्र संगमः ॥ यदा धर्मश्च भार्या च परस्परवशानुगौ । तदा धर्मार्थकामानां त्रयाणामपि संगमः ॥
“धर्म, अर्थ आणि काम एकमेकांच्या विरुद्ध ओढतात. नेहमी एकमेकांशी झगडणाऱ्या या तिघांची एका ठिकाणी भेट कशी होईल?” “धर्म आणि पत्नी एकमेकांच्या साथीने, एकमेकांना धरून चालतात, तेव्हा. मग तिघांचीही भेट होते.” भारतीय विचारात गृहस्थाच्या जीवनाची तीन ध्येये मानली होती: धर्म; अर्थ, म्हणजे धन आणि ऐहिक लाभ; आणि काम, म्हणजे सुख आणि प्रेम. प्रत्येक ध्येय आपापल्या दिशेला ओढते. धनाच्या पाठलागात माणसाला धर्माशी तडजोड करायचा मोह होतो. आणि जमवलेले धन सुखाच्या हौसेपायी खर्च होऊन जाते. उत्तर त्यांचे संगमस्थान घरात शोधते. पुरुषाचा धर्म आणि त्याची पत्नी एकमेकांच्या साथीने चालतात, कोणीच दुसऱ्याला उलट्या दिशेला ओढत नाही, तेव्हा तिघेही एकत्र येतात. नंदलाल असाच अर्थ घेतात: धर्म आणि पत्नी एकमेकांच्या वशात असतात, तेव्हा. हा श्लोक पुरुषाशी गृहस्थ म्हणून बोलतो, आणि त्याच्या धर्माच्या केंद्रस्थानी पत्नीला ठेवतो. त्या जगात पत्नीला पुरुषाची सहधर्मचारिणी, धर्मातली जोडीदार, म्हणत, आणि मोठ्या यज्ञांना पती-पत्नी दोघेही लागत. ते दोघे एकमेकांच्या साथीने चालतात, तेव्हा त्याचे धन घराच्या आणि त्यातल्या विधींच्या कामी येते, आणि सुख विवाहाच्या मर्यादेत राहते. श्लोक १०१-१०२.