प्रमुख उपनिषदे · ऐतरेयोपनिषद्
देव घरात शिरले
अग्निर्वाग्भूत्वा मुखं प्राविशद्वायुः प्राणो भूत्वा नासिके प्राविशदादित्यश्चक्षुर्भूत्वाऽक्षिणी प्राविशद्दिशः श्रोत्रं भूत्वा कर्णौ प्राविशन्नोषधिवनस्पतयो लोमानि भूत्वा त्वचं प्राविशंश्चन्द्रमा मनो भूत्वा हृदयं प्राविशन्मृत्युरपानो भूत्वा नाभिं प्राविशदापो रेतो भूत्वा शिश्नं प्राविशन् ॥ ४ ॥
मग देव आत शिरले, प्रत्येक जण ज्या द्वारातून बाहेर आला होता, त्याच द्वारातून. अग्नी वाणी होऊन मुखात शिरला. वायू प्राण होऊन नाकपुड्यांत शिरला. सूर्य दृष्टी होऊन डोळ्यांत शिरला. दिशा श्रवण होऊन कानांत शिरल्या. वनस्पती आणि वृक्ष केस होऊन त्वचेत शिरले. चंद्र मन होऊन हृदयात शिरला. मृत्यू अपान होऊन नाभीत शिरला. जल बीज होऊन जननेंद्रियात शिरले. हे पहिलेच दृश्य उलट्या दिशेने चालले आहे. तिथे प्रत्येक देव विराट पुरुषाच्या एका अवयवातून बाहेर आला होता. इथे प्रत्येक जण माणसाच्या शरीरातल्या त्याच अवयवात घरी परततो. जगाला उजळणारा सूर्य तुमच्या डोळ्यांत काम करतो आहे, आणि यज्ञवेदीवरचा अग्नी तुमच्या आवाजात बोलतो आहे. मृत्यूलाही आपल्यात जागा आहे, नाभीत.