प्रमुख उपनिषदे · ऐतरेयोपनिषद्
तिसरा जन्म
सोऽस्यायमात्मा पुण्येभ्यः कर्मभ्यः प्रतिधीयते । अथास्यायामितर आत्मा कृतकृत्यो वयोगतः प्रैति । स इतः प्रयन्नेव पुनर्जायते तदस्य तृतीयं जन्म ॥ ४ ॥
काळाच्या ओघात मुलगा, वडिलांचा हा आत्मा, त्यांची जागा घेतो. कुटुंबाने करायची पुण्यकर्मे तो पुढे चालवतो. मग वडिलांचा दुसरा आत्मा, म्हणजे ते स्वतः, आपले कर्तव्य पूर्ण करून म्हातारे होतात, आणि मरतात. इथून गेल्यावर ते पुन्हा जन्मतात. हा त्यांचा तिसरा जन्म. वैदिक घरात मुलगा वडिलांची कर्तव्ये आपल्या हाती घेई: यज्ञ, आहुती, कुटुंबाची काळजी. म्हणून आपले काम पुढे चालू राहील, या खात्रीने वडील मरू शकतात. पण मृत्यूने त्यांचा प्रवास संपत नाही. आपल्या कर्मांप्रमाणे ते पुन्हा दुसऱ्या शरीरात जन्मतात; उपनिषदे हा पुनर्जन्म गृहीतच धरतात. तर हे तीन जन्म असे: वडिलांच्या ठायी बीज म्हणून, आईच्या गर्भातून मूल म्हणून, आणि मृत्यूनंतर नव्या आयुष्यात. आणि असा हा फेरा एका जीवनातून दुसऱ्या जीवनात, न संपता फिरत राहतो.