प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
सत्याच्या बळावर पलीकडचे
एष तु वा अतिवदति यः सत्येनातिवदति सोऽहं भगवः सत्येनातिवदानीति सत्यं त्वेव विजिज्ञासितव्यमिति सत्यं भगवो विजिज्ञास इति ॥ १ ॥
आतापर्यंत प्रत्येक पायरीवर नारदांनी विचारले होते, “याहून मोठे काही आहे का?” आता ते गप्प झाले; आपण शिखरावर पोहोचलो, अशी त्यांची खात्री झाली होती. शंकराचार्य सांगतात, एक सुयोग्य शिष्य चुकीत अडकलेला पाहून सनत्कुमार न विचारताच पुढे बोलू लागले. “पण खरा अतिवादी तोच, जो सत्याच्या बळावर पलीकडचे बोलतो.” सर्वांत दूरचे म्हणणे खरेपणाने मांडायचे, तर खरोखर सत्य काय आहे ते ठाऊक हवे. इतर पायऱ्यांसारखा प्राणही कशातून तरी निर्माण झालेला आहे; सत्य म्हणजे सर्वोच्च अर्थाने खरे असलेले, आणि ते काय, हे लवकरच सांगितले जाईल. “भगवन्, मग मला सत्याच्या बळावर पलीकडचे बोलू द्यावे.” “पण आधी सत्यच शोधले पाहिजे, जाणून घेतले पाहिजे.” “भगवन्, मला सत्य जाणून घ्यायचे आहे.”