प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
माणसाकडून न मिळालेले ज्ञान
प्राप हाचर्यकुलं तमाचर्योऽभ्युवाद सत्यकाम३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥ १ ॥ ब्रह्मविदिव वै सोम्य भासि को नु त्वानुशशासेत्यन्ये मनुष्येभ्य इति ह प्रतिजज्ञे भगवांस्त्वेव मे कामे ब्रूयात् ॥ २ ॥ श्रुतंह्येव मे भगवद्दृशेभ्य आचार्याद्धैव विद्या विदिता साधिष्ठं प्रापतीति तस्मै हैतदेवोवाचात्र ह न किंचन वीयायेति वीयायेति ॥ ३ ॥
सत्यकाम गुरूंच्या घरी पोहोचला. “सत्यकामा!” “जी, भगवन्?” “सौम्या, तू ब्रह्म जाणणाऱ्यासारखा तेजाने झळकतो आहेस. तुला कुणी शिकवले?” शंकराचार्य सांगतात, अशा माणसाची इंद्रिये शांत असतात, चेहरा हसरा असतो, आणि त्याला कसलीही चिंता उरत नाही. “माणसांनी नव्हे,” सत्यकामाने उत्तर दिले: एक बैल, एक अग्नी, एक हंस आणि एक पाणकावळा. शंकराचार्यांच्या मते त्याला म्हणायचे होते: आपल्या शिष्याला शिकवायचे धाडस कोणता माणूस करेल? “पण भगवन्, आपणच मला शिकवावे. आपल्यासारख्यांकडून मी ऐकले आहे की गुरूकडून मिळालेली विद्याच ध्येयापर्यंत सर्वांत चांगली पोहोचवते.” मग गुरूंनी त्याला तीच विद्या शिकवली, आणि त्यात काहीही सुटले नाही; काहीच सुटले नाही. सोळा भागांत सारे जग सामावले आहे: दिशा, पृथ्वी, अंतरिक्ष, स्वर्ग आणि समुद्र, सारे प्रकाश, आणि सजीवाच्या शक्ती. शंकराचार्य समजावतात, हे सारे ब्रह्म म्हणून पाहायचे.