प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
पाऊस दडी मारतो तेव्हा
आपो वावान्नाद्भूयस्तस्माद्यदा सुवृष्टिर्न भवति व्याधीयन्ते प्राणा अन्नं कनीयो भविष्यतीत्यथ यदा सुवृष्टिर्भवत्यानन्दिनः प्राणा भवन्त्यन्नं बहु भविष्यतीत्याप एवेमा मूर्ता येयं पृथिवी यदन्तरिक्षं यद्द्यौर्यत्पर्वता यद्देवमनुष्यायत्पशवश्च वयांसि च तृणवनस्पतयः श्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकमाप एवेमा मूर्ता अप उपास्स्वेति ॥ १ ॥ स योऽपो ब्रह्मेत्युपास्त आप्नोति सर्वान्कामांस्तृप्तिमान्भवति यावदपां गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति योऽपो ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवोऽद्भ्यो भूय इत्यद्भ्यो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ २ ॥
अन्नच पावसावर अवलंबून असते, म्हणून पाणी अन्नाच्या वर. “पाणी अन्नापेक्षा मोठे आहे. पाऊस कमी पडला की प्राणी काळजीने आजारी पडतात: ‘अन्न कमी पडेल.’ पाऊस चांगला पडला की ते आनंदतात: ‘भरपूर अन्न होईल.’” “ही पृथ्वी म्हणजे आकार घेतलेले पाणीच. अंतराळ, आभाळ आणि पर्वतही तसेच. देव आणि माणसे, गुरे आणि पक्षी, गवत आणि झाडे, वनपशूंपासून किडे, पतंग आणि मुंग्यांपर्यंत सगळे तसेच. हे सगळे घनरूप घेतलेले पाणीच आहे. पाण्याची उपासना कर.” मोसमी पावसावर जगणाऱ्या देशात प्रत्येक पीक पावसावरच अवलंबून असे. “जो पाण्याची ब्रह्म म्हणून उपासना करतो, त्याच्या सगळ्या इच्छा पूर्ण होतात, आणि तो तृप्त होतो. पाणी जिथवर पोहोचते तिथवर त्याला मोकळीक असते.” “पाण्यापेक्षा मोठे काही आहे का?” “आहे.” “तर ते आपण मला सांगावे.”