प्रमुख उपनिषदे · ईशोपनिषद्
सिद्धी आणि विश्रांती
अन्यदेवाहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् । इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥ १३ ॥
पुन्हा ज्ञानी सांगतात की प्रत्येकाचे फळ वेगळे आहे. व्यक्ताचे फळ एक, आणि अव्यक्ताचे फळ दुसरेच, असे म्हणतात. ज्या ज्ञानी पुरुषांनी आम्हाला हे समजावून सांगितले, त्यांच्याकडून आम्ही असे ऐकले आहे. ही फळे कोणती? भाष्यकार योग आणि पुराणांच्या जुन्या परंपरांतून उत्तर देतात. आकाराला आलेल्या जगाचा स्वामी हिरण्यगर्भ. त्याच्या उपासनेने त्याच्या या जगावरच्या सत्तेचा काही वाटा मिळतो. जुन्या याद्यांत अशा आठ सिद्धी सांगितल्या आहेत. अणूइतके लहान होणे, वाऱ्याइतके हलके होणे, हवे ते प्राप्त करणे, या त्यांपैकी काही. अव्यक्त कारणाची उपासना केली, तर मरणानंतर माणूस त्यातच परत विलीन होतो, जशी लाट समुद्रात शांत होते. तिथे तो युगानुयुगे विसावतो, पण कायमचा नाही. सिद्धी आणि विश्रांती, दोन्ही खरे लाभ आहेत. पण दोन्हींपैकी कोणतीच मुक्ती नव्हे. म्हणून, ज्ञानी पुरुषांच्या परंपरेप्रमाणे, पुढचा मंत्र या दोघांना जोडतो.