प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
शिकवलेले घोडे
यस्तु विज्ञानवान्भवति युक्तेन मनसा सदा । तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥
पण समजा, सारथ्याला विवेक आहे, आणि तो मनाचे लगाम नेहमी घट्ट धरून ठेवतो. मग इंद्रिये त्याचे ऐकतात, कुशल सारथ्याच्या चांगल्या घोड्यांसारखी. इथे इंद्रिये शत्रू नाहीत. चांगले घोडे बळकट आणि वेगवान असतात; रथ पुढे सरकायलाच त्यांची गरज असते. प्रश्न एवढाच, की ते कुठे जायचे, हे कोण ठरवतो. शिकवलेले घोडेही उधळलेल्या घोड्यांइतकेच जोरात धावतात. फक्त ते सारथ्याने निवडलेल्या रस्त्यानेच धावतात. तसाच विवेकी माणूसही पाहतो, ऐकतो, आनंद घेतो. फरक इतकाच, की इंद्रिये प्रवासाची दिशा ठरवत नाहीत; ती प्रवासाच्या कामी येतात.