प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
शेतातल्या धान्यासारखा
अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे । सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिवाजायते पुनः ॥ ६ ॥
शंकराचार्य सांगतात, तोपर्यंत वडिलांचा राग निवळला होता, आणि आपल्या बोलण्याचा त्यांना पश्चात्ताप होत होता. हे पाहून नचिकेता त्यांना म्हणाला. आपले पूर्वज कसे जगले, ते मागे वळून पाहा. आजचे सज्जन कसे जगतात, तेही पाहा. मर्त्य माणूस धान्यासारखा पिकतो, धान्यासारखा गळून पडतो, आणि धान्यासारखाच पुन्हा उगवतो. त्याचे म्हणणे असे होते. आपले पूर्वज दिलेल्या शब्दापासून कधी मागे फिरले नाहीत, आणि आजचे सज्जनही फिरत नाहीत. आयुष्य एखाद्या पिकासारखे अल्पकाळाचे: ते वाढते, कापले जाते, आणि नव्या जन्मात पुन्हा येते. अशा क्षणभंगुर आयुष्यासाठी शब्द मोडणे योग्य नाही. त्यासाठी मला अडवू नका. मग, मनाने शांत झालेल्या आणि स्वतःच्या शब्दाने बांधलेल्या वडिलांनी त्याला जाऊ दिले. उपनिषद त्याच्या प्रवासाचे वर्णन करत नाही. पुढच्या मंत्रात मुलगा थेट मृत्यूच्या दारात आहे.