प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
न मारणारा, न मरणारा
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् । उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥
मारणाऱ्याला वाटत असेल की मी मारतो, आणि मारल्या जाणाऱ्याला वाटत असेल की मी मारला गेलो, तर दोघांनाही खरे कळलेले नाही. आत्मा मारत नाही, आणि मारलाही जात नाही. हे आधीच्या मंत्रातूनच निघते. शरीरे मारतात आणि शरीरेच मरतात. पण आत्मा शरीर नाही, आणि शरीर करते तसे तो काही करत नाही. तो फक्त जाणतो. म्हणून घाव घालणारा तो कधीच नसतो, आणि घाव लागून पडणाराही नसतो. “मी मारले” म्हणणारा, आणि “मी मरतो आहे” असे समजणारा, दोघेही एकच चूक करतात. दोघेही शरीरालाच “मी” समजतात.