प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
न जन्मणारा, न मरणारा
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् । अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ १८ ॥
आता मृत्यू तिसऱ्या वराचे थेट उत्तर देतो. आत्मा, आपल्या आतला जाणणारा, कधी जन्मत नाही आणि कधी मरत नाही. तो कशापासून आलेला नाही, आणि तो कधी दुसरे काही झालेला नाही. तो अजन्मा, नित्य, शाश्वत आणि पुरातन आहे. शरीर मारले गेले, तरी तो मारला जात नाही. “पुरातन” म्हणजे इथे: सदैव असूनही नेहमी नवा. तो कधी जुना होत नाही. एका आयुष्यात आपण कोण कोण असतो, आठवा: तान्हे बाळ, लहान मूल, तरुण, म्हातारा. शरीर ओळखू येणार नाही इतके बदलते, तरी आपल्यात काहीतरी स्वतःला सतत “मी” म्हणून जाणत असते. तो जाणणारा शरीराबरोबर जन्मत नाही, आणि शरीराबरोबर संपत नाही. हा मंत्र जवळजवळ जसाच्या तसा भगवद्गीतेतही येतो. तिथे रणांगणावर कृष्ण अर्जुनाला हेच सांगतो.