प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
दुसरा वर: स्वर्गाचा अग्नी
स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि त्वं श्रद्दधानाय मह्यम् । स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १३ ॥
“स्वर्गाकडे नेणारा अग्नी आपण जाणता, मृत्युदेवा,” नचिकेता म्हणाला. “माझी श्रद्धा आहे; तो मला शिकवा. स्वर्गलोकात पोहोचणारे अमृतत्व भोगतात. हा माझा दुसरा वर.” हा अग्नी लवकरच मुलाच्या नावाने ओळखला जाणार आहे: नाचिकेत अग्नी. हा एक विधी आहे: विटांच्या वेदीवर पेटवलेला पवित्र अग्नी. तो पेटवणाऱ्याला स्वर्गाला नेतो, अशी समजूत होती. पुढचे काही मंत्र म्हणजे मृत्यूने दिलेला त्याचा धडा. पण स्वर्गातले अमृतत्व अगदी कायमचे नसते. भाष्यकार सांगतात, ते म्हणजे देवांमधले खूप दीर्घ आयुष्य. ते मिळवून देणारे पुण्य संपले, की तेही संपते. कधीही न संपणाऱ्या मुक्तीचा प्रश्न तिसऱ्या वरातच येईल.