प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
राजा निघून गेल्यावर
अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः । देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥
शरीरात राहणारा हा देहधारी जेव्हा निसटतो, शरीरातून सुटतो, तेव्हा इथे काय उरते? हेच ते. प्रश्नातच उत्तर आहे. शरीरात राहणारा ते सोडून गेला, की काहीच उरत नाही. उरते फक्त एक शरीर, जे आता पाहत नाही, श्वास घेत नाही. डोळे जागच्या जागी असतात, पण त्यांतून बाहेर पाहणारा कुणी नसतो. राजा आणि त्याचा दरबार निघून गेलेले नगर डोळ्यांसमोर आणा. भिंती आणि वेशी काही काळ उभ्या राहतात, पण त्यांची राखण कुणी करत नाही, आणि नगर ढासळत जाते. शरीराचेही तसेच. त्याचे जीवन कधीच त्याचे स्वतःचे नव्हते. त्याच्यात राहणाऱ्यामुळेच ते जगत होते. शरीर रिकामे मागे ठेवून जाणारा तो म्हणजे आत्मा. आणि ध्रुवपद पुन्हा तेच सांगते: आपल्यातला हा आत्माच ब्रह्म आहे, सर्व गोष्टींमागचे सत्य.