प्रमुख उपनिषदे · केनोपनिषद्
डोळा जे पाहू शकत नाही
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥ ७॥
मग दृष्टी. डोळ्याला ते दिसत नाही, पण डोळ्यांना दिसते ते त्याच्यामुळेच. तेच ब्रह्म, हे जाण; लोक इथे “हे” म्हणून ज्याची उपासना करतात, ते नव्हे. संस्कृत ओळ “ज्याच्या योगे माणूस डोळ्यांनाच पाहतो” अशीही वाचता येते. आपले डोळे थकले आहेत किंवा नजर धूसर झाली आहे, हे आपल्याला कळते. हे जे जाणते, तो डोळा नव्हे. ते साक्षी म्हणून डोळ्यालाच पाहते.