प्रमुख उपनिषदे · केनोपनिषद्
जिथे शब्द पोहोचत नाहीत
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग्गच्छति नो मनः । न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ ३॥
पण इंद्रियांमागचे हे तत्त्व इंद्रियांना गाठता येत नाही. तिथे डोळा जात नाही, वाणी जात नाही, मनही जात नाही. आम्ही ते जाणत नाही. ते कुणी कसे शिकवावे, हेही आम्हाला कळत नाही. कारण सोपे आहे. डोळा जे काही पाहतो, ते आपल्यासमोरची वस्तू म्हणून पाहतो. पण हे तर स्वतः पाहणारेच आहे. सुरी जशी स्वतःलाच कापू शकत नाही, तसा डोळाही मागे वळून आपल्यातून पाहणाऱ्याला पाहू शकत नाही. वाणी वस्तूंना नावे देते, आणि मन वस्तूंचा विचार करते. हे तत्त्व अनेक वस्तूंपैकी एक वस्तू नाही, म्हणून ते दोघांच्याही हातून निसटते. म्हणून गुरू ही अडचण उघडपणे कबूल करतात. जे दाखवता येत नाही, ज्याला नाव देता येत नाही, ज्याचा विचार करता येत नाही, ते कुणी शिकवावे तरी कसे?