प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
सर्व बाजूंनी ब्रह्म
ब्रह्मैवेदममृतं पुरस्ताद्ब्रह्म पश्चाद्ब्रह्म दक्षिणतश्चोत्तरेण । अधश्चोर्ध्वं च प्रसृतं ब्रह्मैवेदं विश्वमिदं वरिष्ठम् ॥ ११ ॥
हे अमर ब्रह्मच पुढे आहे, ब्रह्मच मागे, ब्रह्मच उजवीकडे आणि डावीकडे. तेच खाली आणि वर पसरलेले आहे. हे सारे जग केवळ ब्रह्मच आहे, सर्वश्रेष्ठ. दिशा सांगण्याच्या जुन्या संस्कृत पद्धतीत माणूस पूर्वेकडे तोंड करून उभा असतो; म्हणून “उजवा” आणि “डावा” यांसाठीच्या शब्दांचा अर्थ दक्षिण आणि उत्तर असाही होतो. ब्रह्माबाहेर काहीच नाही, हे सांगण्यासाठी प्रत्येक दिशेचे नाव घेतले आहे. आपल्याला अनेक गोष्टींचे जग दिसते, आणि प्रत्येक गोष्ट बाकीच्यांपासून वेगळी. शंकराचार्यांचे उदाहरण आहे, संध्याकाळच्या अंधुक प्रकाशात साप वाटलेला दोर. तिथे साप कधीच नव्हता; होता तो फक्त दोर. तसेच, नीट पाहिले तर जग म्हणजे ब्रह्म. इथे मुंडकाचा दुसरा भाग संपतो. परा विद्या सांगून झाली आहे. ती कशी प्राप्त होते, ते तिसरा भाग दाखवतो; त्याची सुरुवात एकाच झाडावरच्या दोन पक्ष्यांपासून होते.