प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
सर्वात विलीन
संप्राप्यैनमृषयो ज्ञानतृप्ताः कृतात्मानो वीतरागाः प्रशान्ताः । ते सर्वगं सर्वतः प्राप्य धीरा युक्तात्मानः सर्वमेवाविशन्ति ॥ ५ ॥
जे आत्म्यापर्यंत पोहोचतात, त्यांचे पुढे काय होते? जे ऋषी त्याला गाठतात, ते केवळ ज्ञानानेच तृप्त असतात. ते स्वतःत पूर्ण झालेले असतात, वासनांपासून मुक्त असतात, आणि शांत असतात. सर्वत्र, सर्व बाजूंनी असलेल्याला गाठून, सदैव आत्म्याशी एकरूप असलेले हे ज्ञानी त्या सर्वातच प्रवेश करतात. “सर्व” म्हणजे जे जे आहे ते सारे: प्रत्येक जागा आणि प्रत्येक जीव व्यापणारे ब्रह्म. ऋषी त्याच्या एखाद्या भागापर्यंत पोहोचत नाहीत. ते स्वतःच ते सर्व होतात. ते ज्ञानाने तृप्त होतात; अन्नाने, धनाने किंवा स्तुतीने नव्हे, कारण या गोष्टी कितीही मिळाल्या तरी माणूस आणखीच मागत राहतो. ते स्वतःत पूर्ण असतात, कारण त्यांना आता मिळवायचे काहीच उरलेले नसते. आणि ते कुठल्या दूरच्या ठिकाणी प्रवासही करत नाहीत. घड्यातल्या आकाशाचा विचार करा. ते घड्याचे स्वतःचे, वेगळे, लहानसे आकाश वाटते; पण घडा फुटला, की ते नुसते आकाशच असते, जसे ते नेहमीच होते. भाष्यकार म्हणतात, तसेच शरीर गळून पडले, की ज्ञानी जे जे आहे ते सारेच असतो.