प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
अमृताकडे नेणारा सेतू
यस्मिन् द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं मनः सह प्राणैश्च सर्वैः । तमेवैकं जानथ आत्मानमन्या वाचो विमुञ्चथामृतस्यैष सेतुः ॥ ५ ॥
आकाश, पृथ्वी आणि त्यांच्यामधले अंतरिक्ष, आणि सर्व इंद्रियांसह मन, हे सारे त्याच्यात विणलेले आहे. त्या एकालाच आत्मा म्हणून जाणा, आणि इतर सारे बोलणे सोडून द्या. तोच अमृताकडे नेणारा सेतू आहे. मागावरच्या कापडाचा विचार करा. आधी लांब धागे, म्हणजे ताणा, ताणले जातात, आणि प्रत्येक आडवा धागा त्यांच्यावर विणला जातो. स्वर्ग, पृथ्वी आणि आपली मने त्याच्यावर अशीच विणलेली आहेत, आणि तोच त्यांना धरून ठेवतो. “इतर बोलणे” म्हणजे अपरा विद्या: विधी, त्यांची फळे, आणि येणारी-जाणारी जगे यांची चर्चा. मुंडकाच्या पहिल्या भागाने विधींना गळक्या होड्या म्हटले होते. त्या जन्म-मृत्यूच्या नदीत माणसाला थोडे अंतर नेतात, पण पैलतीराला कधीच पोहोचवत नाहीत. आत्मज्ञान ही होडी नाही. तो सेतू आहे, या तीरापासून पैलतीरापर्यंत भक्कम.