प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
ज्योत नाचू लागते
यदा लेलायते ह्यर्चिः समिद्धे हव्यवाहने । तदाऽऽज्यभागावन्तरेणाऽऽहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ २ ॥
स्तुतीची सुरुवात यज्ञाच्या गाभ्यापासून होते: अग्नीत आहुती देणे. आहुती वाहून नेणारा अग्नी चांगला पेटला आणि त्याची ज्योत लवलवू लागली, की आहुती द्याव्यात. त्या अग्नीच्या मध्यभागी, तुपाच्या दोन भागांच्या मध्ये द्याव्यात. विधीत आधी अग्नीच्या दोन्ही बाजूंना वितळलेल्या तुपाचा एकेक भाग अर्पण केला जातो, आणि मुख्य आहुती त्यांच्यामध्ये दिल्या जातात. ज्योत पूर्ण धगधगलेली हवी, धुरकट नव्हे. प्रत्येक आहुती अग्निदेव देवांपर्यंत वर पोहोचवतो, अशी समजूत होती, आणि हे फक्त जिवंत ज्योतीलाच जमत असे. एवढे बारकावे कशासाठी? कारण विधी अचूक केला तरच तो फळतो. हीच त्याची शक्ती आहे, आणि हीच त्याची कमजोरीही; पुढचे मंत्र ते दाखवतात.