प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
सम्राट आणि त्याचे अधिकारी
यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते । एतन् ग्रामानोतान् ग्रामानधितिष्ठस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक् पृथगेव सन्निधत्ते ॥ ४ ॥
पुढचा प्रश्न, प्राण शरीरात कसा स्थिरावतो. सम्राट आपल्या अधिकाऱ्यांना कामे वाटून देतो: “तू ही गावे सांभाळ, आणि तू ती.” तसाच मुख्य प्राण बाकीच्या प्राणांना प्रत्येकाची वेगळी जागा नेमून देतो. जुन्या आचार्यांना एकच प्राण पाच प्रकारची कामे करताना दिसला, आणि त्यांनी प्रत्येक कामाला स्वतंत्र प्राणाचे नाव दिले. मुख्य प्राण श्वास आत घेतो आणि बाहेर सोडतो. अपान खाली आणि बाहेर ढकलतो. समान अन्न सगळीकडे वाटतो. व्यान साऱ्या शरीरभर पसरतो. उदान वर नेतो, आणि मरणाच्या वेळी बाहेर. सम्राटासारखाच मुख्य प्राणही प्रत्येक काम स्वतः करत नाही. तो बाकीच्या चौघांना आपापल्या मुलखात पाठवतो, आणि ते सगळे त्यालाच जबाबदार असतात. पुढचे मंत्र प्रत्येक प्राणाची जागा सांगतात, आणि अध्याय त्यांतल्या शेवटच्याचा माग काढत शरीराबाहेरही जाईल.