प्रमुख उपनिषदे · ऐतरेयोपनिषद्
इंद्र हे नाव का?
तस्मादिदन्द्रो नामेदन्द्रो ह वै नाम । तमिदन्द्रं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेण । परोक्षप्रिया इव हि देवाः परोक्षप्रिया इव हि देवाः ॥ १४ ॥
म्हणून त्याचे नाव इदंद्र, म्हणजे “ज्याने ते पाहिले तो”. इदंद्र हेच त्याचे खरे नाव. पण लोक त्याला इंद्र म्हणतात, अर्थ लपवणारे नाव. कारण देवांना झाकलेलेच आवडते. देवांना झाकलेलेच आवडते. वैदिक सूक्तांत इंद्र हा देवांचा राजा, सर्वांत जास्त स्तुती झालेला देव. हा मंत्र त्याच्या नावात एक रहस्य शोधतो: इदंद्र या नावाचे लघुरूप असलेला “इंद्र” म्हणजे ब्रह्म पाहिलेला आत्मा. जुन्या ग्रंथांत झाकलेले नाव हे आदराचे लक्षण असते. जे उघडपणे उच्चारायला फार पवित्र, ते असे झाकूनच सांगितले जाते. शेवटची ओळ दोनदा म्हणणे, ही प्रकरण संपल्याची खूण करण्याची जुनी रीत. इथे उपनिषदाचा पहिला भाग संपतो. त्याची सुरुवात एकट्या आत्म्याने झाली. आणि शेवट होतो माणसाच्या आत असलेल्या आत्म्याने, ज्याला आपण ब्रह्म आहोत हे दिसते.