प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
घुसळलेल्या दह्याचे लोणी
दध्नः सोम्य मथ्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति तत्सर्पिर्भवति ॥ १ ॥ एवमेव खलु सोम्यान्नस्याश्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति तन्मनो भवति ॥ २ ॥ अपांसोम्य पीयमानानां योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति सा प्राणो भवति ॥ ३ ॥ तेजसः सोम्याश्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति सा वाग्भवति ॥ ४ ॥ अन्नमयं हि सोम्य मन आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥ ६ ॥
वडिलांनी स्वयंपाकघरातले एक उदाहरण घेतले. “सौम्या, दही घुसळले की त्याचा सर्वांत सूक्ष्म भाग वर येतो आणि लोणी होतो. तसेच अन्न खाल्ले की त्याचा सर्वांत सूक्ष्म भाग वर येतो आणि मन होतो.” शंकराचार्य म्हणतात, रवी जशी दही घुसळते, तसा पोटातला अग्नी अन्न घुसळतो. “सौम्या, पाणी प्यायले की त्याचा सर्वांत सूक्ष्म भाग वर येतो आणि प्राण होतो. तेज खाल्ले की त्याचा सर्वांत सूक्ष्म भाग वर येतो आणि वाणी होतो. म्हणून मन अन्नाचे बनलेले आहे, प्राण पाण्याचा, आणि वाणी तेजाची.” श्वेतकेतूने पुन्हा विचारले, “भगवन्, मला आणखी समजावून सांगावे.” शंकराचार्य सांगतात, मन अन्नाचे बनलेले आहे याबद्दल त्याच्या मनात अजून शंका होती. “ठीक आहे, सौम्या,” वडील म्हणाले, आणि त्यांनी त्याला एक परीक्षा घालून दिली.