प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
अग्नीतले रथंतर
अभिमन्थति स हिंकारो धूमो जायते स प्रस्तावो ज्वलति स उद्गीथोऽङ्गारा भवन्ति स प्रतिहार उपशाम्यति तन्निधनं संशाम्यति तन्निधनमेतद्रथंतरमग्नौ प्रोतम् ॥ १ ॥ स य एवमेतद्रथंतरमग्नौ प्रोतं वेद ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या न प्रत्यङ्ङ्ग्निमाचामेन्न निष्ठीवेत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥
दोन काठ्या घासून यज्ञाचा अग्नी पेटवताना रथंतर साम गातात, म्हणून ते अग्नीवर विणलेले आहे. घासणे हा हिंकार, धूर प्रस्ताव. ज्वाळा, ज्यांच्यात आहुती पडतात, त्या उद्गीथ. निखारे प्रतिहार. अग्नी मंदावणे हे निधन, आणि तो पूर्णपणे विझणे हेही निधनच. हे साम वेदविद्येचे तेज आणि चांगली भूक देते. शिवाय पूर्ण आयुष्य, दीर्घ जीवन, संतती, पशुधन आणि कीर्तीही. त्याचे व्रत: अग्नीकडे तोंड करून कधी खाऊ-पिऊ नये, आणि त्याच्यासमोर कधी थुंकू नये.