प्रमुख उपनिषदे · ईशोपनिषद्
दूरही आणि जवळही
तदेजति तन्नैजति तद्दूरे तद्वन्तिके । तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य बाह्यतः ॥ ५ ॥
कोडी पुढे चालू राहतात. ते हलते, आणि हलतही नाही. ते दूर आहे, आणि अगदी जवळही आहे. ते या सर्वांच्या आत आहे, आणि या सर्वांच्या बाहेरही आहे. प्रत्येक जोडी परस्परविरोधी वाटते, पण आपापल्या बाजूने दोन्ही खरी आहेत. शरीर आणि मन हलले की आत्मा हलल्यासारखा वाटतो. घडा उचलून नेला की आतले आकाशही बरोबर जाते असे वाटते. प्रत्यक्षात आकाश कुठेच जात नाही. जे आत्म्याला जाणत नाहीत, त्यांच्यासाठी तो दूर आहे: युगानुयुगे शोधला तरी सापडत नाही. जे जाणतात, त्यांच्यासाठी तो जवळ आहे, कारण तो त्यांचाच आत्मा आहे, श्वासापेक्षाही जवळचा. आणि तो प्रत्येक गोष्टीच्या आत आहे, तिचे अंतरंग होऊन. तरीही तो कशातही कोंडलेला नाही. सगळ्या गोष्टींच्या पलीकडेही तो पसरलेला आहे.