प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
आरसा, स्वप्न, पाणी
यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके । यथाऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥
इथेच का? वेगवेगळ्या जगांत आत्मा किती स्पष्ट दिसतो, याची मृत्यू तुलना करतो. आपल्यात तो आरशात दिसावा तसा दिसतो. पितृलोकात स्वप्नात दिसावा तसा. गंधर्वलोकात पाण्यातल्या प्रतिबिंबासारखा. आणि ब्रह्मलोकात, सृष्टिकर्त्या ब्रह्मदेवाच्या जगात, ऊन आणि सावलीसारखा. शंकराचार्यांच्या अर्थाप्रमाणे, स्वच्छ आरसा चेहरा जसा स्पष्ट दाखवतो, तसे या जन्मातले निर्मळ मन आत्मा स्पष्ट दाखवते. स्वर्गांत तिथल्या सुखांमुळे दृश्य धूसर होते, स्वप्नात किंवा हलत्या पाण्यात होते तसे. फक्त सर्वोच्च स्वर्गात ते ऊन आणि सावली यांच्याइतके स्पष्ट दिसते, आणि तिथे पोचणे फार कठीण आहे. म्हणून ज्ञानी इथे आणि आत्ताच प्रयत्न करतात, जिथे आरसा हाताशी आहे.