प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
केवळ मनाने
मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानाऽस्ति किंचन । मृत्योः स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥
हे केवळ मनानेच गाठायचे आहे. इथे भेद मुळीच नाही. जो इथे भेदासारखे काही पाहतो, तो मृत्यूकडून मृत्यूकडे जातो. पूर्वार्धात मृत्यू म्हणाला होता, आत्मा बुद्धिमत्तेने किंवा पुष्कळ विद्वत्तेने मिळत नाही. त्याच्याशी हे जुळत नाही असे वाटेल. पण इथे म्हटलेले मन वेगळे आहे. शंकराचार्य समजावतात, ते गुरूने आणि शास्त्रांनी निर्मळ केलेले, आत वळलेले आणि शांत झालेले मन आहे. बाण जसा लक्ष्याला जाऊन भिडतो, तसे असे मन आत्म्याला भिडत नाही. ते फक्त खोटी विभागणी पाहायचे थांबते. मृत्यूकडून मृत्यूकडे जाण्याची ओळ पुन्हा येते, या वेळी अधिक वजन घेऊन. जिथे एक आहे, तिथे अनेक पाहणे, हेच प्रत्येक मृत्यूचे मूळ.