प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
मृत्यूच्या पाशांतून सुटका
त्रिणाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् । स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १८ ॥
जो हा अग्नी तीनदा पेटवतो, या तीन गोष्टी जाणतो, आणि त्या ज्ञानाने नाचिकेत अग्नीची वेदी रचतो, तो मरणापूर्वीच मृत्यूचे पाश झुगारून देतो. दुःखाच्या पलीकडे जाऊन तो स्वर्गलोकात आनंदात राहतो. हा मंत्र वेगळेच तीन मोजतो. “या तीन गोष्टी” म्हणजे वेदीबद्दल मृत्यूने नुकत्याच शिकवलेल्या तीन गोष्टी: कोणत्या विटा, किती, आणि कशा रचायच्या. मृत्यूचे पाश म्हणजे माणसाला पुन्हा पुन्हा मरणाशी बांधणाऱ्या गोष्टी. शंकराचार्य त्यांची यादी देतात: अधर्म, अज्ञान, वासना आणि द्वेष. असा माणूस जिवंतपणीच ते झुगारून देतो, आणि मेल्यानंतर नचिकेताने विचारलेल्या स्वर्गात पोहोचतो.